Gramaj Aleti - Lastiği - Jileti ve Dijital Tartı

Kumaşın, Kağıdın ve Kartonun Gramajı Nasıl Ölçülür ve Hesaplanır?

Gramaj Neden Ölçülür?

Gramaj, bir malzemenin metrekare başına ağırlığıdır (g/m², GSM olarak da bilinir). Kumaşta, kağıtta ve kartonda kalite ve maliyetin temel göstergesidir.

Tasarımcı ve mühendis, hedef gramajı tutturmak için iplik cinsini, atkı-çözgü sıklığı veya örgü yapısını buna göre seçer. Üretici çıkan malın bu hedefi tutup tutmadığını kontrol eder; alıcı da teslim aldığı malın istenen gramajda olduğunu doğrular.

Aynı kumaşın gramajı düştüğünde tuşe ve dayanıklılık değişir; bu yüzden gelen mal, üretim arası ve sevkiyat öncesi düzenli ölçülür.

Gramajı Kimler Ölçer?

Gramaj ölçümü, tekstil ve kağıt sektöründe günlük bir kalite kontrol işidir.

Üretici, hem tasarım hem üretim aşamasında ölçer: tasarımda hedef gramajı belirlemek, üretimde çıkan malın bu hedefi tutup tutmadığını izlemek için. Örme, dokuma ve konfeksiyon işletmeleri bu ölçümü kendi hatlarında düzenli yapar. Alıcı tarafta ise kalite kontrol sorumluları, perakendeciler ve ihracatçılar gelen kumaşı denetler. Bağımsız denetim firmaları ve akredite tekstil laboratuvarları da fiziksel test bölümünde gramaj tayini yapar.

Kağıt ve karton üreticileri de aynı şekilde, üretim hattında gramajı düzenli aralıklarla kontrol eder.

Ön Kondisyonlama

Kumaş, kağıt ve karton havadaki nemi alıp verir; bu yüzden ağırlıkları bulundukları ortamın nemine göre değişir. Bu adım uygulamada çoğu zaman atlansa da, daha isabetli bir ölçüm için numunenin ölçümden önce belirli bir sıcaklık ve nem ortamında dengeye getirilmesi önerilir.

Üreticinin, satıcının ve alıcının üzerinde anlaştığı standartlar var ise, örneğin tekstilde ISO 139, kağıt ve kartonda ISO 187 gibi kondisyonlama standartları, numune bu koşullara göre kondisyonlanır. Bu da ölçüm hassasiyetini artırır ve daha doğru bir sonuç verir.

Numune Nasıl Alınır?

Gramaj aletiyle numune almak için şu adımlar izlenir:

1. İlk olarak güvenlik piminin kapalı olduğu kontrol edilir. Pim kapalıyken jiletler gramaj aletinin içinde kalır; bu hem jiletleri korur hem de jiletlerin bir şeye takılıp kesme riskini önler.
2. Gramaj aletinin pedi düz bir zemine ya da masaya yerleştirilir.
3. Kesilecek bölgede zımba teli, toplu iğne gibi sert bir nesne olmadığı kontrol edilir; bu tür nesneler jiletlere zarar verir.
4. Kesilecek ürün, pedin üstüne ortalanarak konur.
5. Gramaj aleti, pedi ortalayacak şekilde ürünün üzerine yerleştirilir.
6. Yaylı güvenlik pimi dışarı doğru çekilip sağa ya da sola çevrilir; pim yuvasına oturarak sabitlenir. Böylece jiletler dışarı çıkar ve kesime hazır olur.
7. Hafifçe bastırılarak en az 90° (çeyrek tur) döndürülür.
8. Pim yeniden dışarı çekilip sağa ya da sola çevrilerek yuvadan kurtarılır ve bırakılır; jiletler içeri çekilerek kilitlenir.
9. Gramaj aleti kaldırılır ve numunenin tam kesilip kesilmediği kontrol edilir.

Gramaj, ürünün her noktasında birebir aynı olmayabilir. Daha isabetli bir sonuç için farklı bölgelerden birden çok numune alınıp ortalaması hesaplanır. Numuneler kenardan değil, ürünün iç kısmından alınır; çünkü kenar bölge bütünü temsil etmez.

Tartım

Kesilen numune, hassas bir dijital tartıda tartılır. 100cm²'lik numune, bir metrekarenin yüzde biridir; bu yüzden tartılan ağırlık küçüktür.

Örneğin 80 g/m² bir kağıttan alınan 100cm² numune 0,8 gram, 400 g/m² bir kumaştan alınan numune ise 4 gram gelir. Küçük ağırlıklarda hava akımı bile sonucu etkileyebilir.

Bu nedenle en az 0,01 gram hassasiyetinde bir tartı kullanılır; rüzgârın etkisini önlemek için rüzgârlıklı (fanuslu) tartılar tercih edilir. Birden çok numune kesildiyse, tartım hatasını azaltmak için numuneler birlikte tartılıp ortalaması alınır.

Hesaplama

100cm²'lik numunede hesap çok basittir: tartıda çıkan gram değeri 100 ile çarpılır ve metrekare gramajı bulunur.

Örneğin numune 4 gram geldiyse, gramaj 4 × 100 = 400 g/m²'dir. Yani o kumaşın metrekaresi 400 gram gelir.

Bunun nedeni, 100cm²'lik numunenin 1 m²'nin tam 1/100'ü olmasıdır; küçük parçanın ağırlığını 100'le çarpınca metrekarenin ağırlığına ulaşılır.

Birden çok numune tartıldıysa, önce numune başına ortalama ağırlık bulunur, sonra 100 ile çarpılır.

Bu ölçümlerde kullanılan gramaj aletleri ve dijital tartıyı bu sayfanın yukarısında bulabilirsiniz.